Tiết dạy chuyên đề môn Ngữ văn 9 với bài Nỗi niềm chinh phụ (trích Chinh phụ ngâm), do cô giáo Bùi Thị Thơm cùng học sinh lớp 9A10, Trường THCS Giang Biên thực hiện, là một giờ lên lớp chú trọng phát triển năng lực đọc hiểu văn bản. Tiết học nổi bật với cách thiết kế hệ thống câu hỏi gợi mở, phát huy năng lực phân tích cảm xúc nhân vật trữ tình và tư duy phân tích nghệ thuật của học sinh qua thể thơ song thất lục bát.
Thực hiện kế hoạch sinh hoạt chuyên môn của nhà trường, sáng ngày 06/10/2026, tại Trường THCS Giang Biên, cô giáo Bùi Thị Thơm đã thực hiện tiết dạy chuyên đề môn Ngữ văn lớp 9 với chủ đề “Phát triển năng lực phân tích cảm xúc nhân vật trữ tình”, bài Nỗi niềm chinh phụ (Tiết 14), trích Chinh phụ ngâm của nguyên tác giả Đặng Trần Côn, bản dịch được cho là của Đoàn Thị Điểm, tại lớp 9A10.
Mục tiêu cốt lõi của bài học là giúp học sinh nhận diện và phân tích được những đặc trưng của thể thơ song thất lục bát, đặc biệt là cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh và bút pháp tả cảnh ngụ tình để diễn tả tâm trạng nhân vật trữ tình.
Giờ học diễn ra theo chuỗi hoạt động sư phạm rõ ràng, mạch lạc, bám sát định hướng phát triển năng lực học sinh. Giáo viên dẫn dắt vào bài học bằng video ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hình ảnh và tư liệu số, giúp học sinh nhanh chóng bước vào không gian tâm trạng của đoạn trích.
Dưới sự định hướng của giáo viên, học sinh chủ động khám phá các tín hiệu nghệ thuật qua hệ thống từ láy như ngùi ngùi, phất phơ, ngẩn ngơ; những từ ngữ giàu sức biểu cảm như bỗng, đoạn trường, đồng vọng; các hình ảnh ước lệ tượng trưng gắn với không gian chia ly như liễu dương, Hà lương; cùng câu hỏi tu từ đặc sắc: Liễu dương biết thiếp đoạn trường này chăng?
Giáo viên không làm thay học sinh mà sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở để các em tự khám phá sự vận động trong tâm trạng người chinh phụ, từ bàng hoàng, hụt hẫng đến đau đớn, xót xa, nhớ thương và thẫn thờ.
Cô giáo sử dụng kỹ thuật khăn trải bàn kết hợp với phiếu học tập, tạo điều kiện để học sinh các nhóm chủ động trao đổi, ghi nhận những đặc điểm nghệ thuật và phân tích ý nghĩa của các biện pháp nghệ thuật trong việc diễn tả những cung bậc tâm trạng của người chinh phụ trong khoảnh khắc chia ly. Qua đó, học sinh cảm nhận sâu sắc hơn giá trị nhân đạo mà tác giả Đặng Trần Côn gửi gắm trong tác phẩm.
Quá trình học tập góp phần rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, cảm thụ tác phẩm văn học, đồng thời hình thành nền tảng cho việc tạo lập văn bản nghị luận văn học, giúp học sinh lớp 9 chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT.
Ngay sau tiết dạy, Ban Giám hiệu và tổ chuyên môn đã tổ chức họp rút kinh nghiệm nghiêm túc, nhằm đúc rút những kinh nghiệm thiết thực trong công tác giảng dạy bộ môn. Tại buổi sinh hoạt chuyên môn, các giáo viên trong tổ trao đổi sôi nổi, phân tích sâu những ưu điểm và hiệu quả của chuyên đề, từ đó tiếp tục hoàn thiện phương pháp tổ chức dạy học.
Tiết chuyên đề thể hiện rõ tinh thần đổi mới dạy học Ngữ văn theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Qua đó, giờ học trở nên sinh động, gần gũi, góp phần bồi đắp ở các em sự đồng cảm, tình yêu văn học và những giá trị nhân văn tốt đẹp.
Chuyên đề phát triển năng lực phân tích cảm xúc nhân vật trữ tình qua bài học Nỗi niềm chinh phụ đã được đánh giá đạt kết quả tốt, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực, bảo đảm tính khoa học, phù hợp với đối tượng học sinh và mang lại hiệu quả thiết thực trong việc tiếp cận các văn bản văn học trung đại.
The Grade 9 Literature demonstration lesson on Nỗi niềm chinh phụ (The Feelings of a Soldier’s Wife), an excerpt from Chinh phụ ngâm (Lament of a Soldier’s Wife), taught by Ms. Bui Thi Thom with students of Class 9A10 at Giang Bien Secondary School, placed a strong emphasis on developing reading comprehension skills. The lesson stood out for its carefully designed, thought-provoking questions, which encouraged students to analyse the emotions of the lyrical persona and explore the poem’s artistic features through the song thất lục bát verse form.
As part of the school’s professional development plan, on the morning of October 6, 2026, Ms. Bui Thi Thom conducted a Grade 9 Literature demonstration lesson for Class 9A10 entitled “Developing Students’ Ability to Analyse the Emotions of the Lyrical Persona”, based on Nỗi niềm chinh phụ (Lesson 14), an excerpt from Chinh phụ ngâm, originally written by Dang Tran Con and traditionally attributed in Vietnamese translation to Doan Thi Diem.
The central objective was to help students identify and analyse the distinctive features of the song thất lục bát verse form, with particular attention to diction, imagery, and the use of landscape to convey the lyrical persona’s emotional state.
The lesson followed a clear and coherent sequence of teaching and learning activities aligned with a competency-based approach. Using AI-generated video, images, and digital resources, the teacher introduced the text effectively, enabling students to enter the emotional world of the excerpt.
With the teacher’s guidance, students independently explored artistic devices through expressive words and phrases such as ngùi ngùi, phất phơ, đoạn trường, đồng vọng, and ngẩn ngơ, as well as conventional symbolic imagery associated with separation, including liễu dương and Hà lương. They also examined the rhetorical question “Liễu dương biết thiếp đoạn trường này chăng?” Rather than providing the analysis herself, the teacher used guiding questions to help students trace the soldier’s wife’s emotional progression from shock and a sense of loss to anguish, sorrow, longing, and bewilderment.
The teacher combined the placemat technique with worksheets, encouraging students to exchange ideas, identify artistic features, and analyse how these devices express the character’s complex emotions at the moment of separation. Through these activities, students gained a deeper appreciation of the humanistic values conveyed by Dang Tran Con’s work.
The learning process also helped strengthen students’ literary reading, comprehension, and analytical writing skills, providing a foundation for Grade 9 students preparing for the upper secondary school entrance examination.
Immediately after the lesson, the school leadership team and the subject department held a professional reflection meeting to identify practical lessons for improving Literature teaching. Teachers engaged in lively discussions, examining the strengths and effectiveness of the demonstration lesson and considering ways to further improve teaching practices.
The lesson demonstrated a clear commitment to innovation in Literature teaching, with a focus on developing students’ qualities and competencies. It also made the subject more engaging and accessible while nurturing empathy, a love of literature, and positive humanistic values.
Overall, the demonstration lesson on developing students’ ability to analyse the emotions of the lyrical persona through Nỗi niềm chinh phụ was evaluated as successful. It met the requirements for competency-based teaching innovation, maintained academic rigour, suited students’ abilities, and provided practical benefits in helping them engage with medieval Vietnamese literary texts.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português